ROK 2Lekcja 9
🎼
Formy cykliczne: cykl sonatowy (sonata, symfonia, koncert)
🎯
Co dziś zyskasz?
Uczeń zna budowę typowego cyklu sonatowego i różnice między symfonią a koncertem.
💡
Ciekawostka
Złożenie utworu z kilku części o różnym tempie pozwalało kompozytorowi przeprowadzić słuchacza przez różne stany emocjonalne – od powagi po radosny taniec.
📌
Zapamiętaj
- Definicja cyklu – Utwór muzyczny składający się z kilku odrębnych części, które mimo samodzielności tworzą artystyczną i ideową całość.
- Gatunki oparte na cyklu sonatowym:
- Sonata: Utwór na instrument solowy (np. fortepian) lub z towarzyszeniem fortepianu.
- Symfonia – "Sonata na orkiestrę" – monumentalny utwór wykonywany przez orkiestrę symfoniczną.
- Koncert – Utwór na instrument solowy z towarzyszeniem orkiestry, zazwyczaj o wirtuozowskim charakterze. Schemat typowego cyklu 4-częściowego (Symfonia, Kwartet): 1. Część I: Szybka, w formie sonatowej (Allegro). 2. Część II: Wolna, o charakterze lirycznym (Adagio, Andante), często w formie wariacji lub ABA. 3. Część III: Taneczna – Menuet (w klasyków) lub Scherzo (u Beethovena i romantyków). 4. Część IV: Finał – bardzo szybka, zazwyczaj w formie ronda lub formy sonatowej. Schemat typowego cyklu 3-częściowego (Koncert, Sonata solowa): Zazwyczaj pomija się część taneczną (Menuet/Scherzo).
- Przykłady:
- Symfonia: W.A. Mozart – Symfonia Jowiszowa.
- Koncert: L. van Beethoven – V Koncert fortepianowy Es-dur "Cesarski".
🎧
Posłuchaj
Polecane nagrania (wyszukaj na YouTube)
- 1
Sonata fortepianowa c-moll, op. 13 "Patetyczna" – cała
Ludwig van Beethoven
Cykl sonatowy: Grave–Allegro / Adagio / Rondo
- 2
Symfonia nr 94 G-dur "Niespodzianka" – cała
Joseph Haydn
Klasyczna symfonia: 4 części cyklu sonatowego
- 3
Koncert fortepianowy a-moll, op. 54 – cały
Robert Schumann
Cykl sonatowy w koncercie: 3 części