Elementy dzieła muzycznego III: Dynamika i Artykulacja
Co dziś zyskasz?
Dowiesz się, jak muzycy sterują "głośnością" utworu i dlaczego sposób wydobycia dźwięku zmienia cały jego charakter.
Ciekawostka
Nazwa "Fortepian" (z włoskiego *pianoforte*) wzięła się stąd, że był to pierwszy instrument klawiszowy, na którym dało się grać zarówno cicho (*piano*), jak i głośno (*forte*)!
Zapamiętaj
- Dynamika – Element określający siłę (głośność) dźwięku.
- Stopnie stałe – piano (p - cicho), forte (f - głośno).
- Zmiany stopniowe – crescendo (coraz głośniej), decrescendo / diminuendo (coraz ciszej).
- Artykulacja – Sposób wydobywania i łączenia dźwięków.
- Legato – Łącząc płynnie dźwięki.
- Staccato – Odrywając dźwięki od siebie, krótko.
- Przykłady:
- Dynamika: L. van Beethoven – V Symfonia (gwałtowne kontrasty p i f).
- Artykulacja: W.A. Mozart – Marsz Turecki (wyraźne staccato).
Posłuchaj
- [ZASÓB: Nagrania "Bolera" M. Ravela jako przykład potężnego, 15-minutowego crescendo].
Polecane nagrania (wyszukaj na YouTube)
- 1
Boléro
Maurice Ravel
Crescendo – 15 minut stopniowego narastania głośności
- 2
Wiosna – III cz. Allegro pastorale (Cztery pory roku)
Antonio Vivaldi
Staccato – odrywiście, skoczny charakter
- 3
Kwintet fortepianowy A-dur op. 114 "Pstrąg" – II cz.
Franz Schubert
Pizzicato – słyszalne szarpanie strun wiolonczeli
- 4
Symfonia nr 94 G-dur "Niespodzianka" – II cz.
Joseph Haydn
Subito forte – nagłe uderzenie forte po piano
- 5
Nokturny, op. 27 nr 2 Des-dur
Fryderyk Chopin
Legato i piano – delikatna, płynna artykulacja